Làm sao biết mình đang đi đúng hướng ?
Có một khoảnh khắc mà hầu hết chúng ta đều trải qua, dù ít người dám thừa nhận.
Bạn ngồi một mình vào buổi tối muộn. Mọi thứ xung quanh cuộc sống bạn rất ổn, công việc, thu nhập, các mối quan hệ đều bình yên, ổn định. Bạn rà soát tất cả, Không có gì bất ổn hoặc dấu hiệu sụp đổ. Thế nhưng bạn nhìn vào màn hình điện thoại, rồi nhìn lên trần nhà, và câu hỏi vẫn luôn ở đó
Mình đang đi đúng hướng không ? Mình thật sự muốn gì ?
Không phải hướng sự nghiệp. Không phải hướng tài chính. Mà hướng của cả một cuộc đời.
Đây là điều kỳ lạ về những người đang độ tuổi từ 28–40 tuổi. Bạn có đủ thứ để không phàn nàn, nhưng vẫn thiếu một thứ gì đó mà bạn không gọi được tên. Bạn đủ trưởng thành để không còn đổ lỗi cho hoàn cảnh, nhưng chưa đủ rõ ràng để biết mình thật sự muốn gì.
Và khi cảm giác đó ập đến, phản ứng đầu tiên của phần lớn mọi người là gì ?
Đó là tìm ngay một giải pháp.
Bạn đọc sách, tìm mentor, lên kế hoạch, đăng ký một khóa học.
Thay đổi công việc. Chuyển thành phố nào đó, Làm gì đó,bất cứ thứ gì, để cảm giác đang tiến về phía trước, đang thay đổi
Nhưng nhiều năm trôi qua, cảm giác mơ hồ đó vẫn còn đó. Vì chúng ta chưa bao giờ dừng lại đủ lâu để hỏi đúng câu.
Vấn đề không phải bạn thiếu câu trả lời. Vấn đề là bạn đang hỏi sai câu hỏi.
Trong bài viết này, tôi muốn giới thiệu với bạn một bộ câu hỏi đơn giản đến mức ngạc nhiên ba câu, cộng thêm một câu thứ tư ẩn bên dưới tất cả, có thể giúp bạn nhìn thấy bản thân rõ hơn bất kỳ kế hoạch hay chiến lược nào bạn từng thử.
Bạn không thiếu hướng đi bạn đang hỏi sai câu
Khi gặp khủng hoảng, con người có xu hướng lao thẳng vào câu hỏi how — làm thế nào để thoát ra ? Làm thế nào để tốt hơn ? Làm thế nào để biết mình nên làm gì ?
Điều này hoàn toàn tự nhiên. “How” là câu hỏi của hành động, của kiểm soát, của cảm giác mình đang làm gì đó. Nó cho chúng ta cảm giác tiến về phía trước.
Nhưng đây là vấn đề.
“How” là câu hỏi hướng về tương lai. Và nếu bạn không hiểu quá khứ đã dẫn bạn đến đây như thế nào, và không nhìn thấy thực tại đang diễn ra là gì, thì mọi “how” bạn tìm được đều giống như xây nhà trên nền cát.
Tôi có một người bạn. Anh ấy thay đổi công việc ba lần trong năm năm. Mỗi lần đều vì lý do hợp lý. Mỗi lần đều có vẻ là bước tiến đúng đắn. Nhưng đến lần thứ ba, anh ấy ngồi xuống và lần đầu tiên hỏi: “Tại sao mình cứ thay đổi?” Không phải “làm thế nào để chọn công việc tiếp theo” mà là “tại sao”. Câu trả lời anh ấy tìm thấy không phải về công việc. Nó về một nỗi sợ cũ hơn, sâu hơn, mà anh ấy chưa bao giờ thực sự nhìn thẳng vào.
Đó là lúc tôi nhận ra: chúng ta không bao giờ thiếu giải pháp. Chúng ta thiếu sự rõ ràng.
Và sự rõ ràng bắt đầu không phải từ câu trả lời mà từ câu hỏi đúng.
Ba câu hỏi đó là: Why. What. How.
Nghe rất quen đúng không ?. Nhưng hãy dừng lại một chút trước khi bạn bỏ qua.
Ba câu hỏi này không chỉ là framework tư duy. Chúng tương ứng với ba chiều thời gian mà bất kỳ sự kiện nào trong cuộc đời bạn đều tồn tại trong đó: quá khứ, hiện tại, và tương lai.
Why nhìn về quá khứ. Nó hỏi về gốc rễ điều gì đã hình thành nên con người bạn, điều gì đã dẫn bạn đến đây, nguyên nhân thật sự đằng sau những gì đang xảy ra.
What đứng ở hiện tại. Nó hỏi về thực tại điều gì đang thật sự diễn ra, bạn đang là ai lúc này, dữ liệu trước mắt là gì.
How hướng về tương lai. Nó hỏi về hành động từ đây, bạn muốn đi về đâu, và bước đầu tiên là gì.
Và ẩn phía sau cả ba sau khi bạn đã hỏi và bắt đầu trả lời là câu hỏi thứ tư. Câu hỏi mà phần lớn chúng ta chưa bao giờ thực sự ngồi xuống để đối diện:
Who – mình đang trở thành ai ?
Cách dùng bộ ba W để đọc vỡ bất kỳ ngã tư nào trong đời
Seneca đã viết từ hơn 2000 năm trước: “Khi bạn không biết mình đang đi về cảng nào, không có gió nào là thuận.”
Hầu hết chúng ta không thiếu gió. Chúng ta thiếu bến đỗ. Và bước đầu tiên để tìm ra bến đỗ không phải là chèo mạnh hơn ,mà là dừng lại, nhìn quanh, và hỏi.
Bộ câu hỏi Why–What–How–Who không yêu cầu bạn có câu trả lời ngay lập tức. Nó yêu cầu bạn ngồi xuống đủ lâu để hỏi thật.
BƯỚC 1 — WHY
Truy về gốc rễ
Đừng hỏi “tại sao tôi chưa thành công” hay “tại sao cuộc đời tôi thế này.” Đó là những câu hỏi của nạn nhân.
Hỏi: Điều gì đã thực sự dẫn tôi đến đây? Tôi đã bắt đầu từ đâu ? Điều gì quan trọng với tôi từ khi tôi còn chưa ai dạy tôi nó phải quan trọng ?
Why không để tự trách mình. Why để hiểu. Khi bạn hiểu nguyên nhân thật sự, không phải lý do bề mặt, mà gốc rễ sâu hơn ,bạn bắt đầu thấy bản thân với một sự thấu hiểu khác. Và từ sự thấu hiểu đó, sự rõ ràng mới có thể xuất hiện.
BƯỚC 2 — WHAT
Nhìn thẳng vào thực tại
Đây là bước khó nhất. Không phải vì thực tại quá tệ mà vì chúng ta thường nhìn thực tại qua lớp kính của kỳ vọng, so sánh, và câu chuyện chúng ta tự kể.
Hỏi: Điều gì đang thật sự xảy ra không phải điều tôi muốn xảy ra, không phải điều tôi sợ xảy ra, mà điều đang thực sự ở đây ? Tôi đang là ai, lúc này, trong thực tế ?
What không phán xét. What chỉ quan sát. Và khi bạn quan sát đủ trung thực, bạn bắt đầu thấy khoảng cách giữa con người bạn đang là và con người bạn muốn trở thành và khoảng cách đó, lạ thay, lại là thứ giải phóng bạn.
BƯỚC 3 — HOW
Mở ra tương lai
Bây giờ, sau khi bạn đã hiểu gốc rễ và nhìn thấy thực tại, câu hỏi “how” có một trọng lượng khác hẳn.
Nó không còn là câu hỏi chạy trốn. Nó là câu hỏi của người đang biết mình đứng ở đâu và muốn đi về đâu.
Hỏi: Từ đây, với những gì tôi đã thấy, bước tiếp theo nào là bước tôi thật sự muốn đi, không phải bước tôi nghĩ mình nên đi ?
How tốt không phải how to-do-list dài nhất. How tốt là how đủ cụ thể, chi tiết để bắt đầu ngay hôm nay.
BƯỚC 4 — WHO
Câu hỏi cốt lõi nhất
Đây mới là nơi mọi thứ hội tụ lại.
Công việc chỉ là môi trường. Tiền chỉ là công cụ. Thành công chỉ là kết quả phụ.
Điều quan trọng hơn và ít người chịu hỏi là: qua những năm tháng này, bạn đang trở thành kiểu người nào , có giá trị, đức hạnh ra sao ?
Khủng hoảng có thể khiến một người cay đắng, mất niềm tin, sống phòng vệ. Nhưng cũng chính khủng hoảng đó có thể khiến họ trưởng thành, sâu sắc hơn, và lần đầu tiên thực sự biết mình là ai.
Sự khác biệt không nằm ở hoàn cảnh. Nó nằm ở câu hỏi người ta chọn đặt ra trong hoàn cảnh đó.
Một công việc tốt không cứu được một bản sắc rỗng bên trong. Một sự nghiệp vững chắc phải được xây trên giá trị, nhận thức, và khả năng sống thật với chính mình.
Seneca nói: Không ai có thể đeo mặt nạ mãi mãi. Sớm hay muộn, con người thật của bạn sẽ xuất hiện. Câu hỏi là: bạn có muốn tự mình chọn người đó là ai, hay để hoàn cảnh chọn thay bạn ?
Rất nhiều người trẻ hôm nay không thiếu cơ hội.
Họ thiếu sự kết nối với chính mình. Một hệ giá trị đủ rõ để làm điểm neo. Khả năng ở yên với bản thân đủ lâu để nghe thấy mình thật sự muốn gì.
Nên họ bị dòng đời kéo đi trend này, ngành kia, thành công của người khác, áp lực xã hội, nỗi sợ bị bỏ lại phía sau và càng chạy, họ càng đánh mất mình.
Nếu bạn đang ở giữa một khủng hoảng dù lớn hay nhỏ đừng vội hỏi “làm sao thoát ra ?”
Hãy ngồi xuống và đi qua bốn câu hỏi:
Why là điều gì đã dẫn mình tới đây ?
What là điều gì thật sự đang diễn ra ?
How là mình muốn thay đổi cuộc sống như thế nào ?
Who là mình muốn trở thành ai sau biến cố này ?
Bởi đôi khi, khủng hoảng không xuất hiện để phá hủy bạn.
Nó xuất hiện để buộc bạn ngừng sống một cuộc đời không còn thuộc về mình nữa.
Ba câu hỏi cộng thêm một không cần trả lời ngay hôm nay. Nhưng việc đặt ra chúng, thành thật, đã là bắt đầu của sự rõ ràng.
Và đôi khi, chỉ cần biết mình đang mắc kẹt ở đâu đó đã là bước đầu tiên.
– Tùng Lâm –
